Sporcu İçecekleri Hakkında

Sporcu içeceği ne demektir, içinde neler vardır, bu içecekler gerçekten işe yarar mı, enerji içeceği ile sporcu içecekleri aynı şey midir, bu içecekler çocuklar için uygun mudur, evde sporcu içeceği hazırlayabilir miyiz sorularına cevaplar bulacaksınız.

Sporcu İçeceği Nedir ?

Sportif faaliyetler sırasında normalden daha hızlı çalışan ya da aşırı yüke maruz kalan kaslar vücut ısısının artmasına neden olur. Isıdaki bu yükselme beynin ısıyı kontrol etmekle sorumlu bölgesini harekete geçirir ve vücuda terlemesi için emir verir. Deri yüzeyine çıkan ter buharlaşırken vücudun soğumasını sağlar.

Terleme ile birlikte vücuttan sudan başka tuz, potasyum ve sodyum da atılmış olur. Bu maddelerin vücuttan aşırı şekilde eksilmesi durumunda vücut işlevlerinde aksamalar meydana gelir. İşte sporcu içecekleri eksilen bu maddelerin vücuda hızlı şekilde geri alınmasını sağlayan içeceklerdir.

İçeriği su, sodyum, potasyum ve karbonhidratlardan oluşur.

Sporcu İçecekleri Gerçekten İşe Yarar mı ?

Terlemeyle birlikte vücuttan atılan su, sodyum ve potasyum, vücudun elektrolit dengesinin bozulmasına yolaçar. Bu dengenin bozulması kalp aritmilerine ve birçok organın fonksiyonlarının bozulmasına neden olabilir. Spor yaparken tüketilen sporcu içecekleri elektrolit dengesizliği riskini azaltmaktadır. Ayrıca içeriğinde bulunan karbonhidratı oluşturan glikoz, fruktoz ve sukroz gibi maddeler vücuttan hızlıca emilip kana karışır ve çalışan kaslar için enerji üretilmesini sağlar.

Yapılan araştırmalar içecekte bulunan en az %6 oranındaki karbonhidratın sporcu performansını artırdığını ortaya koyuyor. Piyasada içerdiği karbonhidrat oranı bakımından çeşitli sporcu içecekleri bulunuyor. Karbonhidrat oranı %6 – 10 arasında olanlar hızlı emilip kana çabuk karıştığından spor yaparken kullanılması öneriliyor. Karbonhidrat oranı %10 – 25 olanlar ise emilimi daha uzun sürede tamamlandığından dinlenme sırasında kullanılması tavsiye ediliyor. Ayrıca %10′dan fazla karbonhidrat bulunduran içecekler bazı insanlarda bulantı, diyare ve kramplara neden olabiliyor. (Doç Dr. Gülgün Ersoy)

içinde sodyum bulunan içecekler susama duygusunu izole etmezken, sodyum bulunmayan içecekler (içme suları dahil) susuzluğu izole ettiğinden su içme isteğinde azalmaya ve sonuçta yetersiz sıvı alımına neden oluyor.

Enerji İçeceği ile Sporcu İçeceği Aynı Şey midir ?

Kesinlikle hayır. İçerik ve işlevleri tamamen farklıdır.

Enerji içeceği adıyla satılan ürünlerin içinde taurin, bol miktarda şeker, kafein ve karbonhidrat bulunuyor. Karbonhidratlar enerji verirken taurin ve kafein beyinde uyarıcı etki yapıyor ayrıca yorgunluk hissini belirli bir süre geciktiriyor. Yani enerji içeceklerinin terlemeyle atılan sıvı ve elektrolitleri geri kazandırma gibi bir işlevi bulunmuyor.

Sporcu İçecekleri Çocuklar İçin Uygun mudur ?

Eğer çocuğunuz sıcak bir yaz günü büyük efor gerektiren bir yarışmaya katılacaksa sporcu içeceği kullanmasında bir sakınca yoktur. Fakat günlük hayatta 10 – 12 yaşından daha küçük çocuklar çoğu zaman karbonhidrat ve elektrolit takviyesi gerektirecek kadar çok çalışmazlar.

Ama bir de şöyle bir durum var: Connecticut Üniversitesi’nden araştırmacılar çocukların su içme alışkanlıklarını gözlemlemek için 9- 16 yaş çocukların futbol eğitimi aldığı bir futbol kampına giderler. Burada belirli aralıklarla çocukların idrar konsantrasyonu ölçülür ve kamptaki 128 çocuğun % 50 – 75 kadarının önemli derecede, % 30 – 25 kadarının ise ciddi derecede yetersiz sıvı aldığı görülür. Yani çocuklar etrafı su şişeleriyle çevrili olsa bile su içme gereksinimi duymamışlardır. Kanada’da yapılan başka bir araştırmada ise bisiklet takımındaki çocuk atletlere su yerine üzüm suyu teklif edildiğinde çocukların sıvı tüketiminde % 44.5 artma görülmüş.

Sonuç olarak içeceğin lezzetli olması tüketimini de artırdığından çocuklarınıza su yerine alternatif içecekler sunabilirsiniz.

Sporcu İçeceklerinin Zararları Var mıdır ?

Her ne kadar seveni ve kullananı çok olsa da bu tür içeceklerin yapay ve zararlı olduğunu düşünenler de yok değil. Mesela Sporcular İçin Beslenme Kılavuzu (Sports Nutrition Guidebook) isimli kitabıyla tanınan Nancy Clark bu içeceklerin süslü, boyalı ve pahalı şekerli sular olduğunu, şişmanlığa ve diş çürüklerine yolaçtığını savunuyor.

Nancy Clark’ın çocuklarla ilgili anne babalara da bir uyarısı var; Spor kamplarında çocuklara neden sık sık su içmiyorsun diye sorulduğunda ortak yanıt şu oluyor; “Unutuyorum”.  Onlara hatırlatın, diyor Clark. Onlar atlet olabilir ama hala sadece çocukturlar, senin çocukların.

Evde Sporcu İçeceği Hazırlama Tarifi

Nancy Clark’ın Sporcular için Beslenme Kılavuzu kitabından bir sporcu içeceği tarifi:

Malzemeler
1/4 fincan şeker  (fincanın dörtte biri)
1/4 çay kaşığı tuz
1/4 fincan portakal suyu
1/4 fincan sıcak su
2 yemek kaşığı limon suyu
3.5 bardak soğuk su

Sıcak su, şeker ve tuz karıştırıldıktan sonra soğuk suyla beraber diğer malzemeleri de ekleyip karıştırıyorsunuz.

Bu içecek yaklaşık 50 kalori enerji ve 110 mg sodyum içeriyor yani Powerade veya Gatorade gibi meşhur sporcu içecekleriyle hemen hemen aynı.

Gretchen Reynolds